به نام آفریننده عشق
ابوعبدالله مغربی (درگذشت ۲۹۹ قمری)، معروف به شیخ مغربی، از بزرگان تصوف در قرن سوم هجری بود. ابراهیم خواص و ابراهیم بن شیبان کرمانشاهی از شاگردان او بودند.
ویژگی ها
نام اصلی او محمد بن اسماعيل بود. تاريخ ولادت او را میتوان در اواخر سده ۲ قمری دانست. زادگاه و نحوه زندگی و سير و سلوک وی نيز معلوم نيست و تنها می دانيم كه مريد ابوالحسن علي بن زرین هروی بوده است. در احوال وی گفته اند كه پيوسته در سفر بود تا آنجا كه ۹۷ بار و به قولي ديگر ۷۷ بار حج گزارده است و در اين سفرها ياران و مريدانش نيز همراه او بوده اند. درباره زهد وی گفته اند كه خوراک او از ريشه گياهان بود و كراماتی نيز به وی نسبت داده اند. مولوی داستانی از كرامتهای او را به نظم درآورده است. ابراهيم بن شيبان، ابراهيم خواص و ابوبكر بيكندی را در زمره مريدان وی دانستهاند.
در طبقات الصوفیه آمده است که شیخ الاسلام گفت: هرگز وی تاریکی ندیده بود، آنجا که خلق را تاریکی بودی، او را روشنی بودی. وی گفت: به آن خدای که بوعبدالله مغربی را بیافرید، که اگر الله، مونت شهوت از من باز ستاند مرا دوستتر از آن باشد که اکنون مرا گوید در بهشت شو! عبدالرحمن سلمی در مورد او میگوید: او از بزرگترین مشایخ مغرب است. وی «سیاحِ عالم» بود و هیچکس در زمان او به اندازه او به سیاحت نپرداخت.
این آن است که علی بن ابی طالب (ع) گفت: اگر مرا اختیار دهند که در بهشت شو یا در مسجد، من در مسجد شوم که بهشت آن من ایذ به نزدیک او و مسجد آن او ایذ به نزدیک من. شیخ الاسلام گفت: که بوعبدالله مغربی وقتی بر کوه طور سینا سخن می گفت سخن به جایی رسید که گفت: بنده به او چندان نزدیکی جوید تا آن هنگام که فرد ماند فرد را؛ سنگ از کوه بجنبید و پاره پاره شد و به هامون آمد.
گفتهاند ابوعبدالله در بیابانها چهل روز پیاده میرفت و هیچ نمیخورد. وقتی از او پرسیدند که چگونه زنده میمانی؟ پاسخ داد: «حق تعالی را سفرهای هست که هر روز بر من عرض میکند و من از آن میخورم.» حکایت کردهاند که مردی با نیت امتحان ابوعبدالله نزد او رفت و در دل گفت: «اگر او ولیّ خداست، باید بداند که من در دلم چه دارم.» ابوعبدالله هنوز آن مرد سخنی نگفته بود، به او نگاه کرد و فرمود: «ای مرد! اگر تو به دنبال امتحان خلقی، چرا به سراغ خالق نمیروی؟ آنچه در دل داری (اشاره به نیت امتحان) نه از سرِ طلبِ حق، که از سرِ خودپسندی است.»
عروج ملکوتی
ابوعبدالله مغربی نزدیک ۱۲۰ سال زندگی کرد و در سال ۲۹۹ قمری درگذشت. وی در طور سينا، كنار قبر استادش ابوالحسن علی بن زرين هروی به خاک سپرده شد.