زندگینامه سهل بن خفیف

به نام آفریننده عشق

سهل بن حُنَیف اَوسی انصاری (درگذشت ۳۸ قمری)، از صحابه پیامبر (ص) و حضرت علی (ع) است. وی در جنگ‌های بدر و اُحُد در زمان پیامبر (ص) و در جنگ صفین در زمان حکومت حضرت علی (ع) حضور داشت.

ویژگی ها

سهل بن حنیف بن واهب اوسی انصاری، از صحابه پیامبر بود. او در جنگ بدر و همه جنگ‌ها با پیامبر(ص) شرکت کرد. او در جنگ احد که برخی از مسلمانان فرار کردند، از اندک‌کسانی بود که پابرجا ماند و در آن‌روز برای مرگ با پیامبر(ص) بیعت کرد و با تیر از وی دفاع می‌کرد. در سریه امام علی(ع) برای ویران کردن بت‌خانه فُلس در سال نهم قمری، پرچم سپاه در دست سهل بوده است. از فضل بن شاذان نقل شده است که سهل و برادرش عثمان از نخستین کسانی بود که پس از رحلت پیامبر(ص) به امام علی(ع) پیوستند. نام سهل در میان ۱۲ نفری ذکر شده است که خلافت ابوبکر را نپذیرفتند و از او خواستند که از خلافت صرف‌نظر کند. سخنان سهل به ابوبکر چنین نقل شده است: «گواهی می‌دهم که رسول خدا(ص) بر منبر فرمود: «امام شما پس از من، علی بن ابی‌طالب (ع) است و او برای امتم خیرخواه‌ترین مردم است.»

سهل در حکومت امام علی(ع) با او همراه بود. امام هنگام عزیمت به جنگ جمل، وی را جانشین خویش در مدینه کرد. وی در جنگ صفین شرکت کرد. او امام را از همراهی انصار در جنگ و صلح، مطمئن نمود و به امام توصیه کرد که جلب حمایت کوفیان بسیار حیاتی است. امام او را (پس از جنگ صفین) حاکم فارس نمود؛ ولی مردم او را از آنجا راندند و از این‌رو، امام، زیاد را بدان‌جا فرستاد که مردم او را پسندیدند. سهل به‌همراه برادرش عثمان از شرطة الخمیس یاران ویژه امام علی (ع) بودند. سهل در جنگ بدر و دیگر غزوات پیامبر اکرم (ص) شرکت داشت. در جنگ احد که شرایط سخت جنگ باعث شد برخی از مسلمانان بگریزند، سهل از معدود کسانی بود که فرار نکرد و با تیر از پیامبر دفاع می کرد. پیامبر می فرمود به سهل تیر بدهید و سهل آن تیرها را به طرف دشمن نشانه می رفت.

سهل از جمله افرادی است که حدیث غدیر را نقل کرده است. وی از جمله مشاوران و افراد قابل اعتماد امام علی (ع) بود. در زمانی که عثمان از نماز جماعت منع شده بود، حضرت علی (ع) سهل را برای برگزاری نماز فرستاد. ذریح محاربی می‌گوید که امام صادق (ع) فرمود: سهل بن حنیف جزء نقبا است. من گفتم: از نقباء دوازده گانه پیامبر خدا؟! فرمود: آری! هیچ یک از قریش بر او سبقت نگرفته و به فضیلت و منقبتی بر مردم منّت ننهاده است و حضرت او را تمجید و تعریف کرد.

عروج ملکوتی

سهل بن حنیف در سال ۳۸ قمری در کوفه درگذشت. امام علی (ع) پس از وفات وی فرمود: اگر کوهی مرا دوست بدارد، هر آینه از هم بپاشد. به گفته کَشی، حضرت علی (ع) او را کفن کرد و بر او نماز میت خواند و پنج تکبیر گفت و سپس اندکی راه رفت جنازه را بر زمین نهاد و باز پنج تکبیر بر او گفت و این‌چنین ادامه داد تا ۲۵ تکبیر. در روایتی که از امام باقر (ع) نقل شده است وجه پنج بار شدن تکبیرها چنین بیان شده است که هر بار که جنازه را اندکی تشییع می‌کرده‌اند عده‌ای می‌رسیده‌اند و می‌گفته‌اند که ما به نماز سهل نرسیدیم. از این‌ رو، امام جنازه را می‌گذاشته و دوباره نماز می‌خوانده است. گفته‌اند حضرت علی (ع) پس از درگذشت وی بسیار بی‌تابی می‌کرد و با شگفتی نقل می‌کرد که در سال نخست قمری، سهل، بت‌های قومش را شبانه می‌شکست و هیزم آنان را برای بیوه‌زنی از انصار می‌برد تا با آن‌ها آتش درست کند.