زندگینامه عبدالغنی نابلسی

به نام آفریننده عشق

عبدالغنی نابُلسی (۱۰۵۰ – ۱۱۴۳ قمری)، عارف، فقیه، شاعر و عالم بزرگ سوری و از نوادگان خاندان صوفیان نابلس (فلسطین) بود.

ویژگی ها

نابلسی در دمشق زیست و در فقه حنفی و تصوف نقشبندی – قادری بود. وی در نامه‌ها و نوشته‌های خود گزارش می‌کند که حقایق علوم بر او نه از راه درس، بلکه از فیض الهی و مکاشفه قلبی گشوده می‌شد. به گفتهٔ شاگردانش، در مباحث عرفانی چنان سخن می‌گفت که گویی از غیب الهام می‌گیرد. همچنین نابلسی رؤیاهای خود را منبع الهام می‌دانست و بسیاری از آن‌ها را در رساله‌ای ویژه ثبت کرد. در یکی از رؤیاها، پیامبر اکرم (ص) را دید که او را به عنوان «شیخ تربیت شام» برگزید. یکی از شاگردان در «الدر المنثور» آورده است: «شیخ، پیش از آن‌که از ما چیزی بپرسیم، پاسخ را با لبخند می‌داد، چون می‌دانست در دل چه می‌گذرد.»

گزارش شده که بیماران با دم دعا یا لمس جامه‌اش شفا می‌یافتند. در یادداشت عبدالکریم بن محمود می‌خوانیم: «مردی کور، کرام‌النابلسی شد و دیده‌اش بینا گشت، و شیخ گفت: من چیزی نکردم، نفس خدا بینا کرد.» بسیاری از پیروان پس از ملاقات او، حالات جذبه و بیداری روحی یافتند. نفس صافی و قرائت اشعارش شور الهی در دل‌ها می‌افروخت و حلقه‌های ذکرش شهرتی فراگیر در شام، حلب، و بیت‌المقدس داشت. وی هنگام سفر حج خود نوشته است: «در عرفات، تجلی ذات را دیدم چون آینه بی‌رنگ و از آن پس چشم دلم جز حق چیزی ندید.»

در منابع صوفیهٔ شام آمده است که روحانیت جیلی در مکاشفه‌ای بر نابلسی ظاهر شد و او را به شرح اسرار انسان کامل مأمور ساخت. نابلسی خود در مقدمهٔ شرحش اشاره می‌کند: «دیدم شیخ عبدالکریم جیلی در عالم رؤیا آمد و گفت: «بیان مرا به زبانت تازه کن.»» او را نه‌ تنها به‌ عنوان عارف، بلکه به‌ عنوان فقیه کامل‌الذات و مصلح جامعه می‌ستودند. در زمانه‌ای که علما با تصوف درگیر بودند، نابلسی پیوند فقه و عرفان را برقرار کرد.

از منظر فرهیختگان

شمس‌الدین مرتضی زبیدی می‌گوید: او امام عارفان و خاتم اهل ذوق در دوران خود بود.

عبدالرحمن جبرتی می‌گوید: وقتی به کسی نگاه می‌کرد، خداوند سرّ درون او را بر شیخ می‌گشود.

شیخ مصطفی البکری الصدیقی می‌گوید: استاد ما، حجّت صوفیان و دریای تجلیات الهی بود.

محمد علاءالدین عابدین می‌گوید: با او ملاقات کردم، او عالمی عامل و عارفی کامل بود که از دنیا دل برید و به مولای خود پیوست.

آثار

• إیضاح المقصود من وحدة الوجود
• الحضرة الأنسیة فی الرحلة القدسیة
• تعطیر الأنام فی تعبیر المنام
• دیوان الدواوین
• فضائل الشهور والأیام
• أسرار الشریعة
• التعبیر فی تفسیر الأحلام
• منظومة أسماء الله الحسنی
• الفتح الربانی والفیض الرحمانی

عروج ملکوتی