بایگانی دسته ی عرفان

به نام آفریننده عشق

عباسعلی ادیب حبیب آبادی (۱۳۷۱ – ۱۲۷۴ شمسی)، عالم زاهد، فقیه جامع و ادیب شاعر شیعه معاصر و از مدرسین برجسته‌ حوزه‌ علمیه‌ اصفهان بود.

ویژگی ها

شیخ عباسعلی ادیب حبیب آبادی، فرزند حاج محمدجعفر، در روز جمعه ۱۳ جمادی الاول سال ۱۳۱۵ قمری (مطابق ۱۲۷۴ شمسی)، در قریه حبیب آباد برخوار اصفهان متولد گردید. ادیب در رشته های مختلف، همچون فقه، اصول، اخلاق، ریاضیات، هندسه، هیأت، نجوم و … به سطوح عالی و مدارج بلند راه یافت و از برخی اساتید خود موفق به دریافت اجازه روایت و اجتهاد گردید. وی همچنین تحصیلات عالی را تا سطح دکتری در رشته فارماکولوژی (از شاخه‌های رشته پزشکی) به اتمام رسانید و به عنوان دانشیار دانشکده علوم پزشکی اصفهان دست یافت. آیت الله ادیب، تدریس در حوزه علمیه اصفهان را از سال ۱۳۴۵ شمسی در مدرسه کاسب گران اصفهان شروع نمود و به تدریج گسترش یافت به نحوی که پس از مدتی جلسات درس خارج ایشان یکی از گسترده ترین جلسات بود. وی در مدارس ذوالفقار، نیم آورد، صدر، چهارباغ و… حدود هفتاد سال از سطح تا درس خارج منطق، حکمت و… را تدریس نمودند.

آیت الله ادیب یک بار ماه مبارک رمضان به بعضی از آقایان از جمله آیت‌ الله دزفولی و چهار پنج نفر دیگر فرموده بودند: امشب افطار به منزل ما بیایید.‌ گفتند: آقا! پس ما غذا تهیه می‌کنیم و می‌آوریم. ایشان فرموده بودند: نخیر، خودم هستم. یکی از آقایان گفتند: آقا! این‌طور که نمی‌شود، حداقل به روح‌الله بگویم نان بخرد بیاورد؟ گفته بودند: نان هم نمی‌خواهد. آیت‌الله دزفولی گفته بودند: بگویم خانم سوپی درست کند؟ باز هم گفته بودند: گفتم هیچی نمی‌خواهد. برای افطار به منزل آقا رفته بودند و آقا یک طعامی به این‌ها داده بود که مائده بهشتی بود. یک مقدار خیلی کم برای ما آوردند. یک چیزی مانند خرما خرک بود که به زنانی که وضع حمل می‌کنند می‌دهند، اما طعمی داشت که نمی‌شود بیان کرد. یک بار گفتیم: آقا! از این‌ها باز هم هست؟ فرمودند: نخیر، مؤمنین اصلا از این‌ها نمی‌خورند. گفتم: پس چطور به آن آقایان دادید؟ گفتند: این یک دعوتی از امام حسن (ع) بود و فرموده بودند این‌‌ها را دعوت کنید.

یک روز آیت الله ادیب خیلی عادی، طوری که اگر کسی بشنود، تعجب نکند، فرمودند: دیشب که در خدمت آقا محمدتقی مجلسی بودیم، فرمودند: معنای آن مسئله (که بلد نبودم)، این است و یک آدرسی دادند که رفتم دیدم آنجاست. ما عرض کردیم: آقا! منظور حضرت عالی مکاشفه به روح است؟! فرمودند: نخیر، آقا محبت کردند و به منزل ما آمدند و به جسم، مهمان ما بودند!

اساتید

• محمدرضا نجفی
• سید محمدمهدی درچه‌ای
• سید محمدباقر درچه‌ای
• عبدالکریم گزی
• آقا نورالله مسجدشاهی
• سید محمد نجف آبادی
• محمدرضا مسجدشاهی

عروج ملکوتی

آیت الله ادیب سرانجام در روز پنج شنبه ۲ ذی الحجه سال ۱۴۱۲ قمری (برابر با ۱۴ خرداد ۱۳۷۱ شمسی) وفات یافت و در جوار مقبره صاحب بن عباد در محله طوقچی اصفهان مدفون گردید.

به نام آفریننده عشق

میرزا ابوالقاسم بن محمدحسن شفتی قمی (۱۱۵۰ – ۱۲۳۱ قمری) معروف به میرزای قمی، از مراجع تقلید شیعه در قرن دوازدهم و سیزدهم قمری بود.

ویژگی ها

میرزای قمی در سال ۱۱۵۰ قمری در روستای دره باغ (در منطقه جاپلق، دهستانی در ۱۲ کیلومتری بروجرد) متولد شد. چون اصالتا از منطقه گیلان است، او را گیلانی و جیلانی و چون متولد شفت است، شفتی‌اش خوانده‌اند. میرزای قمی، علوم ادبی فارسی و عربی را نزد پدرش در روستای دره باغ آموخت آنگاه به خوانسار رفت و از شاگردان آقا حسین خوانساری شد و چند سالی فقه و اصول فقه آموخت و با خواهر خوانساری (استادش) ازدواج کرد. پس از این در هجده سالگی به عراق رفت و در کربلا از شاگردان آقا محمدباقر بهبهانی شد.

میرزای قمی پس از تکمیل اندوخته‌های علمی، به ایران و زادگاهش دره باغ برگشت. در اثر تنگدستی به روستای قلعه بابو (از روستاهای جاپلق) رفت. سپس به اصفهان، مدرسه کاسه‌گران رفت و از آنجا نیز به شیراز رفت که مصادف بود با ایام پادشاهی کریم خان زند؛ ۲ یا ۳ سال نیز در آنجا ماند. سپس به اصفهان بازگشت و به روستای بابو رفت. در این مدت برخی از طلبه‌ها در فقه و اصول از وی استفاده کردند.

گذران زندگی‌اش به سختی بود و حسادت حسودان نیز شرایط را سخت‌تر کرده بود. او در انتهای رساله منجزات المریض می‌نویسد: این رساله را مولفش در حالی نوشت که خاطرش بسیار آشفته بود و نوائب و آلامش بسیار بود. در مسافرت بود که گذرش به قم افتاد. مردمی از او خواستند در قم بماند و برایشان دین بیاموزد. میرزای قمی رحل اقامت افکند و به تدریس و تألیف کتاب‌ پرداخت. اقامه جمعه و جماعت کرد و محل مراجعه مردم شد، چندان که شهرتش در ایران فراگیر و مرجع تقلید شد. در این زمان بود که گنبد حرم حضرت معصومه (س) طلاکاری شد و مدرسه فیضیه، نوسازی گردید.

میرزای قمی گرچه در علم رجال، کلام و حکمت، تاریخ و حدیث متبحر بود اما استادی تمام در فقه شناخته می‌شد. کتاب قوانین الاصول او در بین علما مقبولیتی عام داشت و مورد تدریس، تحقیق و نیز شرح و حاشیه نویسی قرار گرفت. گزارش‌ها درباره رابطه محبت‌آمیز فتحعلی‌ شاه و میرزای قمی متعدد است. از آن میان نامه‌هایی است که فتحعلی‌ شاه به میرزا نوشته و جنبه‌هایی از روابط آنها را روشن می‌کند. فتحعلی‌شاه در این نامه‌ها به دیدار سالانه از میرزا (در قم)‌ و پیاده رفتن به خانه او اشاره می‌کند و بر آرزوی دیدار میرزا تاکید می‌کند.

از منظر فرهیختگان

آیت الله اراکی می‌گوید: هرگز نشد که من مشکلی داشته باشم و یک سوره قرآن برای میرزای قمی بخوانم و مشکل من حل نشود.

صاحب قصص‌العلما می‌گوید: عالم علیم دقیق و و علم تدقیق، علامه فهامه، مقنن قوانین، ناهج مناهج صدق و یقین، حائز شرائر غنائم دارین، قدوه علمای عاملین، اسوه فقهای راسخین، رئیس دنیا و دین، اورع متورعین، رئیس امامیه و…

آیت الله سید حسین طباطبایی قمی می‌گوید: من منکر بودم که در این زمان با شرایط فعلی و فساد عمومی، آدم کامل پیدا شود، تا اينکه شیخ ابوالقاسم را در قم دیدم و یقین کردم در این عصر هم انسان کامل و مؤمن حقیقی یافت می‌شود.

عروج ملکوتی

میرزای قمی در سال ۱۲۳۱ قمری در شهر قم وفات یافت و در قبرستان شیخان قم مدفون شد.

به نام آفریننده عشق

عباس تربتی (۱۲۵۰ – ۱۳۲۲ شمسی)، معروف به ملا عباس تربتی و حاج آخوند، روحانی، واعظ و عارف قرن سیزدهم و چهاردهم است‌.

ویژگی ها

عباس تربتی فرزند ملا حسینعلی در سال ۱۲۵۰ شمسی در روستای «کاریزک ناگهانی‌ها» از توابع شهرستان تربت حیدریه به دنیا آمد. نام مادرش «شیرین» از اهالی قاین و دارای یک خواهر بود. ملا عباس در شش سالگی در زادگاه خود به مکتب رفت و سپس دروس مقدمات، فقه، اصول و فلسفه را در حوزه علمیه حاج شیخ یوسفعلی در تربت حیدریه، نزد اساتیدی همچون ملا عبدالحمید فرا گرفت و بعد به حوزه مشهد رفت. وی در مشهد برای گذران زندگی، روزها به کارگری و شب‌ها به درس مشغول شد. اساتید برجسته او، شیخ علی اکبر مجتهد تربتی (نماینده آخوند خراسانی)، حاج آقا حسین قمی و آقا بزرگ شهیدی بودند. ملا عباس پس از مدتی اقامت در مشهد، به درخواست پدر به زادگاهش برگشت. وی پس از بازگشت، ازدواج کرد و ضمن تبلیغ دین، مشغول به کشاورزی شد.

ملا عباس با دختر ملا علی اکبر (روحانی روستای مزگرد) ازدواج کرد که ثمره آن دو پسر و دو دختر شد. حسینعلی راشد یکی از پسران وی است که کتاب «فضیلت‌های فراموش‌شده» را در شرح حال پدرش نوشته است. ملا عباس پس از بازگشت به شهر، در حوزه علمیه تربت حیدریه و مشهد، پس از نماز صبح و منبر، معمولا سه یا چهار درس در مسجد یا حوزه علمیه تدریس می‌کرد. در مدتی که شیخ عباس قمی در مشهد اقامت داشت، ماه رمضان در مسجد گوهرشاد منبر می‌رفت. نقل است: مرحوم ملا عباس تربتی که با شیخ عباس قمی سابقه دوستی و صمیمیت داشت، از تربت حیدریه به مشهد آمده بود تا از منبر حاج شیخ استفاده کند. روزی محدث قمی، حین سخنرانی متوجه حضور حاج آخوند در گوشه‌ای از جمعیت فراوانی که پای منبر او بودند، می‌شود. ایشان در همان لحظه می‌گوید: «ای مردم! آقای حاج آخوند تربتی تشریف دارند، از ایشان استفاده کنید.» مرحوم محدث قمی بعد از گفتن این مطلب با آن کثرت جمعیتی که برای شنیدن سخنان ایشان آمده بودند از منبر پایین آمد و از آخوند ملاعباس خواست تا به جای ایشان، تا آخر ماه رمضان منبر برود و در آن ماه، دیگر خودش منبر نرفت.

به نقل از مرحوم علی قندهاری آمده است: یک بار که مرحوم تربتی با یکی از همراهانش از دِه به شهر می‌آمد، یکی از افراد شرور و باجگیر که خود را از سادات خمس بگیر می‌دانست و از نظر جسمی هم شخص نیرومندی بود، راه را بر آخوند بست و با بی‌ادبی گفت: آخوند، مال جدم را بده! هر چه حاج آخوند دلیل آورد که همه وجوه را رد کرده‌ام و فقط چند قرانی از مال شخصی همراه دارم، آن سید نپذیرفت و ناگهان با مشت و لگد به حاج آخوند حمله‌ور شد. شخصِ همراه حاج آخوند با دیدن این منظره تحمل نیاورد و با عصبانیت بسیار در پی سرکوب آن فرد مهاجم برآمد، اما حاج آخوند دست او را گرفت و گفت: شما را به خدا قسم می‌دهم او را نزنید؛ سید است، محتاج است، بگذارید حالا که پولی گیرش نیامده لااقل چند تا مشت به من بزند شاید دلش خنک شود و آرامش پیدا کند! این مرد بزرگ، عاشق خدمت به مردم بود و در زلزله معروف خراسان، سه روز بدون اینکه چیزی بخورد و یا بخوابد در کمک به زلزله زدگان و رسیدگی به اموراتشان کوشید و به تنهایی بر جنازه هزار نفر قربانی آن زلزله نماز خواند.

فرزند ایشان نقل می کند که پدرم به من گفت: «پیش از آنکه با مادرت ازدواج کنم، نام دختری را در کار کاریزک برای من برده بودند که ازدواج با او سر نگرفت و من هرگاه از کوچه آن‌ها می‌گذشتم، حتی به درِ خانه آن‌ها نیز نگاه نمی‌کردم!» مرحوم راشد تعریف می‌کند: در مشهد مقدس، فلکه‌ای دور آستانه امام رضا (ع) احداث کرده و تحولاتی ایجاد کرده بودند که در آن زمان، برای هر کسی جالب توجه بود. من همراه مرحوم تربتی از در غربی صحن کهنه بیرون رفتیم و چون به بست بالا خیابان رسیدیم، گفتم: «این فلکه‌ای است که احداث کرده‌اند.» مرحوم حاج آخوند نگاه نکرد. از ایشان پرسیدم: «آیا نگاه کردنش گناه دارد؟» گفت: «نه، گناه ندارد، ولی به همین اندازه حواسم پرت می‌شود!»

مرحوم راشد می‌نویسد: یکی از موضوعاتی که در مورد مرحوم پدرم همچنان برای من و خانواده مبهم باقی مانده، این است: زمانی که من هشت یا نُه ساله بودم و به مکتب می‌رفتم، در شهر تربت، در محله‌ای به نام «باغ حاج یعقوب علی» و در منزل مرد بنّایی به نام «کربلایی محمد تقی» در یک اتاق کاهگلی که درش تخته‌ای بود و شیشه نداشت، می‌نشستیم. شبی پس از آنکه چراغ را خاموش کردند و رفتیم که بخوابیم، آهسته صدای در اتاق آمد که باز شد و پدرم بیرون رفت. چندی گذشت ولی بازنگشت. مادرم از جا برخاست، چراغ را روشن کرد و گفت: نمی‌دانم پدرتان کجا رفت و می‌گفت: من اول گمان کردم بیرون رفته که وضو بگیرد اما چون دیدم دیر کرد، نگران شدم. خلاصه آنکه به جستجو برخاستیم و صاحب خانه و زنش نیز با چراغی که در دست داشتند با ما همراهی کردند. درِ کوچه، همچنان چفتش که زنجیر سه حلقه‌ای بود از پشت بسته بود و پیدا بود که کسی از این در بیرون نرفته است. نردبان بالا نیز روی زمین خوابیده بود و بر بام تکیه نداشت که بگوییم از نردبان بالا رفته است. تمام اتاق‌ها، انبار، اصطبل، کاهدان، آشپزخانه و حتی داخل تنور را هم کاملا گشتیم.

صاحب خانه با کمک یک چوب، کف حوض آب و با چراغ، داخل چاه آب را نیز تجسس کرد. در هیچ جای آن خانه، اثری از آن مرد نبود و همه مبهوت گشته بودیم که به کجا رفته و از چه راهی رفته است. برگشتیم به اتاق های خودمان که بخوابیم ولی خوابمان نمی‌برد. ساعتی یا بیشتر گذشت که آهسته در اتاق باز شد و پدرم بی‌صدا به درون اتاق آمد و به رختخواب خود رفت. هر بار که مادرم یا ما بچه‌ها از او در این باره سوال کردیم فقط با سکوت مواجه گشتیم و این موضوع همچنان برای ما مبهم ماند.

موضوع دیگری که مرحوم راشد نقل کرده است، این است: من بیمار بودم و ضعیف شده بودم و بهانه می‌گرفتم. روزی بهانه گرفته بودم که سیب می‌خواهم و در آن فصل، در تربت سیب پیدا نمی‌شد؛ زیرا آن زمان مانند زمان کنونی نبود که هر میوه‌ای در هر فصلی و در هر شهری باشد. به هر حال، من بهانه گرفته بودم که سیب می‌خواهم و می‌گریستم و مادرم می‌گفت: مادر جان، حالا وقت سیب نیست، من از کجا سیب بیاورم. ساعتی از ظهر گذشت و پدرم وضو گرفت و به مسجد رفت و مادرم به کنار گهواره کودک شیر خواره‌اش رفت که او را شیر بدهد. همین که مادرم، پارچه‌ای را که بر روی کودک انداخته بود کنار زد، دید در کنار بالش کوچک او یک دانه سیب سفید درشت پرآب و معطر هست. از حیرت فریاد کشید و گفت: این سیب از کجا آمده است؟ به من گفت: بیا که خدا برایت رسانده و آن سیب را پوست کند و من خوردم. در این باره نیز هر وقت با پدرم صحبت کردیم، فقط سکوت کرد. عباس تربتی می‌‌فرمود: من وقتی سر قبر حُر می‌رفتم، از درون قبر، آن زخم حُر را می‌دیدم و نوری از پیشانی ایشان که امام حسین (ع) دستمالی بر آن پیچیده بودند، بیرون می‌ آمد.

از منظر فرهیختگان

امام خمینی می‌گوید: آخوند ملا عباس تربتی، آنچه را به عنوان تکلیف تشخیص داد عمل کرد. او کار خودش را کرد و کاری به این نداشت که آن‌ها خوششان می آید و از او تبعیت می‌کنند یا نه؛ چون کسی که اتکا به خداوند تبارک و تعالی دارد از اینکه تنها بماند ابدا نمی‌ترسد.

بدیع الزمان فروزانفر می‌گوید: دنیا به دور این مرد نگشته است.

آقا بزرگ شهیدی حکیم می‌گوید: حاج آخوند مرد فوق العاده‌ای است و اگر به این شهر، تعبد نمی‌داشت، می‌توانست به جای منطقه خراسان، دنیایی را تحت تأثیر قرا دهد.

آقا حسین قمی می‌گوید: او از خوبان جهان اسلام و بلکه از خوبان دنیا است.

محمد کاظم ربانی تربتی می‌گوید: مرحوم حاج ملاعباس تربتی، سلمان زمان است.

آیت الله جنتى می‌گوید: حاج آخوند تربتى از نوادر روزگار بود و در بسیارى از جهات، واقعاً دومى نداشت. ایشان در تقوا و خلوص، عالمى استثنایى بود.

عروج ملکوتی

درباره درگذشت وی، فرزندش حسینعلی راشد چنین نقل کرده‌ است: «یک هفته قبل از وفات، بعد از نماز صبح در حالت بیماری رو به قبله خوابید و عبایش را بر روی چهره‌اش کشید. ناگهان مانند آفتابی که از روزنی بر جایی بتابد یا نورافکنی را متوجه جایی گردانند روی پیکرش از سر تا پا روشن شد و رنگ چهره‌اش که به سبب بیماری زرد گشته بود، شفاف گردید، چنان‌که از زیر عبای نازک که بر رخ کشیده بود، دیده می‌شد. تکانی خورد و گفت: سلام علیکم یا رسول الله (ص). پس از آن بر امام علی (ع) و یکایک ائمه تا امام دوازدهم سلام می‌کرد و از آمدن آن‌ها اظهار تشکر می‌کرد. سپس بر حضرت فاطمه زهرا (س) سلام کرد. سپس بر حضرت زینب (س) سلام کرد و پس از آن، بر مادر خودش سلام کرد. این حالت تا دو ساعت دوام داشت. پس از آن، روشنی که بر پیکرش می‌تابید از بین رفت و به حال عادی برگشت و باز رنگ چهره به همان حالت زردی بیماری عود کرد و درست در یکشنبه دیگر، در همان ساعت، حالت احتضار را گذرانید و به آرامی تسلیم حق گشت.» ملا عباس در سال ۱۳۲۲ شمسی در مشهد درگذشت و در صحن آزادی حرم امام رضا (ع) به خاک سپرده شد.

به نام آفریننده عشق

محمدحسن مولوی قندهاری (۱۳۷۷ – ۱۲۷۰ شمسی) از عالمان و عارفان ایرانی قرن چهاردهم هجری بود.

ویژگی ها

وی در سال ۱۳۱۹ قمری در شهر قندهار چشم به جهان گشود. در ۷ سالگی پا به مکتب نهاد و خواندن و نوشتن را از پدرش فراگرفت. آنگاه نزد پدر و سایر استادان زادگاهش به فراگیری مقدمات و علوم دینی روی آورد. استعداد سرشار و همت بالای وی، باعث شد پدرش او را به مهم‌ترین پایگاه علمی شیعه، یعنی نجف اشرف بفرستد. میرزا محمد اکبر در سال ۱۳۱۴ شمسی در روزگاری که ۳۴ بهار از زندگی فرزندش محمدحسن می‌گذشت، به نجف اشرف مهاجرت کرد و این دانشجوی جوان در جوار حرم علوی، به تحصیل و تهذیب پرداخت و مراحل تکامل و ترقی را خیلی زود پیمود.

این عالم کوشا در عرصه‌های مختلف علوم اسلامی صاحب رأی و اندیشه بود. یکی از نویسندگان ابعاد شخصیت علمی او را چنین می‌ستاید: «محمدحسن مولوی، عالم فاضل، مورخ، جلیل، ادیب، شاعر، زاهد و عابد بود.» از ویژگی‌های تحسین برانگیز مولوی آشنایی کامل با فنون شاعری است. سروده‌های او بیانگر قریحه زیبا و سبک دلنشین در این هنر برجسته است. وی علاوه بر اشعار عربی بیست هزار بیت به زبان فارسی سروده است.

وی پس از تکمیل معلومات و ارتقا به درجه اجتهاد، به عنوان نماینده تام‌الاختیار استادانش به کشورهای هند، پاکستان و افغانستان سفر کرد و طی چهل سال اقامت در آن کشورها، خدمات ارزنده‌ای از خود به یادگار گذاشت و در نشر و تبلیغ احکام و عقاید دینی مردم آن سامان کوشید. آنگاه پس از یک دوره سفر تبلیغی طولانی، برای بهره مندی بیشتر از فضای ملکوتی نجف اشرف، در سال ۱۳۷۹ قمری به این شهر بازگشت و در جوار مرقد مطهر حضرت علی (ع) به زیارت، عبادت، تهذیب، تهجد، توسل، تحقیق و تألیف پرداخت.

سپس در سال ۱۳۹۱ قمری هنگامی که حوزه علمیه نجف، تحت فشارهای شدید رژیم صدام قرار داشت و طلاب و عالمان غیر عراقی مجبور به ترک آن کشور شده بودند، به ناچار به ایران آمد و تا پایان عمر در مشهد ساکن شد. آیت الله محمدحسن مولوی در اکثر سخنرانی‌ها و صحبت‌های خود از محاسبه و مراقبت نفس حرف می‌زد و می‌گفت: «به توسل و تضرع پناه ببرید، مخصوصا توسل به حضرت زهرا (س) و امام زمان (عج) که اثر خاصی دارد. عیادت از مریض و شرکت در تشییع جنازه نیز اثربخش است.»

یکی از کسانی که شاهد برخی از کرامت های ایشان بود، می‌گوید: «در یکی از روزهای سال ۱۳۶۵ شمسی، با چشم خود فردی را دیدم که دچار بیماری شدیدی شده بود. او از جناب مولوی تقاضا کرد تا برای شفایش دعا بخواند. جناب مولوی در مقابل چشم حاضران حبه قندی برداشت و دعایی خواند و سپس آن را به آن فرد مریض داد. آن شخص بیمار با خوردن آن قند، احساس سلامتی کرد.»

نقل است: یک روز چند نفر از نزدیکان و ملازمان آیت الله مولوی با ایشان به صورت خصوصی نشسته بودیم که آقا فرمودند: هر کسی هر حاجتی دارد، بگوید تا من برایش دعا کنم! اولین نفر برادرزاده آقا بود که گفت: آقا! دعا کنید من بروم در یکی از کشورهای غربی درس بخوانم و بعد بروم افغانستان به دانش مردم بیفزایم. آقا تأملی کردند و فرمودند چرا می‌خواهی بروی کشور غربی؟ آنجا جای آدم شدن نیست‌ها! مشکلات شما برای رفتن حل می‌شود و شما به شوروی می‌روید و در آنجا درس می‌خوانید و در آینده استاد دانشگاه شهر کابل خواهید شد! پیشگویی آقا، دقیقا عملی شد و آن آقا در دانشگاه کابل به تدریس مشغول شد.

نفر دیگری گفت: آقا دعا کنید من جزو ۳۱۳ نفر یار خاص امام زمان (عج) باشم! آقا تاملی کردند و فرمودند: شما نه تنها جزو ۳۱۳ نفر نمی‌شوید بلکه گمراه هم می‌شوید! مواظب خودتان باشید! خیلی افراد را به نام امام زمان (عج) دور خودتان جمع کردید! در آینده اگر از این روش دست نکشید، آبرویتان در میان مردم خواهد رفت. ظاهرا این اقا در باب ارتباط با آقا امام زمان (عج)، دکان و دستگاهی برای خودش درست کرده بود. پیشگویی آقا، دقیقا عملی شد‌. آن آقا به روش خود ادامه داد و بعد از اینکه دکان و دستگاه بزرگی به هم زد، مثل علی محمد باب دروغ هایش فاش شده و مفتضح خاص و عام شد به طوری که در حال حاضر بعضی‌‌ها جواب سلامش را هم نمی‌گویند. نفر بعدی من بودم.‌ رو کرد به طرف من و گفت: آقای احسنی مقدم شما چه می‌خواهید؟ گفتم: من چیزی نمی‌خواهم، فقط دعا کنید عاقبت به خیر بشوم. آقا تأملی کردند و فرمودند: شما عاقبت به خیر می‌شوید ولی این را بدانید که هیچ وقت دختر دار نخواهید شد! همین طور هم شد و همچنان که آقا فرموده بودند خداوند تمام فرزندان ما را پسر قرار داده است.

روزی آقا سید ابوالحسن اصفهانی به آیت الله مولوی قندهاری که شاگردشان بودند، فرمودند: «می دانید چرا من شما را بیشتر از همه دوست دارم؟ چون هرموقع اسم گناه می‌آید بدن شما به لرزه می افتد!» در اواخر عمر شریف آیت الله مولوی، وقتی نزدیکانشان از ایشان سوال کردند که شما چگونه در جوانی به محضر امام زمان (عج) می‌رسیدید، ایشان به بعضی از شاگردانشان فرموده بودند: یک موقع‌هایی من دلم برای وجود مقدس و نازنین مولایمان تنگ می‌شد، من می‌رفتم به محضر آقا، یک موقع‌هایی وجود نازنین حضرت حجت (عج) دلشان تنگ می‌شد، ایشان به دیدارم می‌آمدند.

شیخ علی خسروی نقل می‌کند: در جهاد سازندگی مشهد یک مطلبی برایم پیش آمد که از امام رضا (ع) خواسته بودم یک نفر را سر راهم قرار داده و دستم را بگیرد. از قضا آیت‌ الله مولوی قندهاری پیدا شده بود و دست من را گرفته بود. بعد از مدتی دیدم آیت‌ الله قندهاری راجع به انقلاب و امام هیچ حرفی نمی‌زند و هیچ چیزی نمی‌گوید. در دل خودم گفتم الان دوستان می‌گویند که شیخ علی دیوانه است که جهاد را رها کرده است و دنبال شیخی رفته است که هیچ حرفی درباره انقلاب و این‌ها هم نمی‌زند. نکند این فرد ضد انقلاب باشد. می‌گفت در همین حین که ایشان در اتومبیل، کنار من نشسته بود و من به این مسائل فکر می‌کردم سه بار ایشان خم شد و به من نگاه کرد. من هم به ایشان نگاه می‌کردم و مجدد همین فکرها در سرم می‌چرخید. دفعه سوم که ایشان من را نگاه کرد، به من گفت: چه شده؟ چرا با خودت حرف می‌زنی؟ گفتم: من چیزی نگفتم. ایشان گفت: نگفتی ولی فکر که کردی؛ حالا تو خمینی‌ شناس شده‌ای؟ با خودت حرف نزن!

نقل است: شش ماه آخر عمر آیت‌ الله مولوی قندهاری بود. ما نشسته بودیم و ایشان برای ما تعریف می‌کردند و می‌فرمودند: فتنه‌ای به وجود می‌آید (احتمالا فتنه ۸۸) که بعد از آن فتنه اکبر است. من در آن زمان نیستم و شما باید سینه‌هایتان را سپر این سید عظیم‌الشأن (آیت‌ الله خامنه‌ای) کنید. ایشان سپهسالار امام زمان (عج) هستند. بعد فرمود: من نیستم، می‌بینید روز به روز به جمال و کمال این سید افزوده می‌شود و طوری می‌شود که مثل آقا سیدابوالحسن اصفهانی، یکه‌تاز می‌شود.

نقل است: شخصی پیش آیت الله مولوی  قندهاری آمد و گفت: آقاجان، من دارم از این دنیا میروم و نسل و اولاد ندارم، بچه دار هم نمی‌شوم. رفتم پیش شیخ حسنعلی نخودکی و از ایشان برای بچه دارشدن ختمی گرفتم. این ختم را هم انجام دادم اما اثر نمی‌کند. آیت الله مولوی قندهاری به این آقا می‌گوید: خداوند برای تو چیزهایی در عالم دیگر در نظر گرفته است؛ جبران می‌شود ان شاء الله. وقتی این آقا از درب خانه بیرون رفت، آیت الله مولوی قندهاری به اطرافیانش گفت: نفرین پدر پشت سرش است، آن ختم و چیزهای دیگر، هیچ اثری ندارد چون نفرین پدر پشت سرش است.

نقل است: آیت الله مولوی قندهاری در شب قدر در ۱۰ نقطه مختلف شهر باید به روضه می‌رفتند. با توجه به شرایط آن زمان که وسایل نقلیه مثل امروز نبود، ایشان وقتی به منزل می‌رسند که فقط نیم ساعت به اذان مانده بود. در آن زمان اندک ادعیه وارده در آن شب از قبیل جوشن کبیر، سوره‌هایی از قرآن و سایر ادعیه وارد شده را می‌خوانند و حتی در آن مدت کم ۱۰۰ رکعت نماز می‌خوانند. با توجه به اینکه انجام اعمال مذکور در نیم ساعت بسیار سخت و شاید غیر ممکن به نظر می‌رسد، احتمال می‌رود که ایشان تصرفی در زمان کرده بودند و زمان در آن شب برای ایشان بسیط گشته بود.

اساتید

• امام خمینی
•  محمد حسین نائینی
•  آقا ضیاء عراقی
• سید علی قاضی طباطبایی
• محمدحسین کاشف الغطا
• سید ابوالحسن اصفهانی
• سید ابراهیم اصطهباناتی
• سید عبدالهادی شیرازی
• سید محمود شاهرودی

آثار

• جوان و پرنده
• فهرست مراقد
• شکایت منظوم
• غبار نجف
• کوه یاقوت

عروج ملکوتی

محمدحسن قندهاری در مرداد سال ۱۳۷۷ شمسی، در پی یک دوره بیماری کوتاه، وفات یافت و روحش به ملکوت اعلی پیوست. پیکر پاکش پس از اقامه نماز توسط حضرت آیت‌ الله بهجت، با حضور علما، شاگردان و علاقه‌مندانش به صورت باشکوهی تشییع و در جوار حضرت علی بن موسی الرضا (ع) به خاک سپرده شد.

به نام آفریننده عشق

حسنعلی نجابت شیرازی (۱۲۹۶ – ۱۳۶۸ شمسی) عارف، فقیه شیعه و از شاگردان سید علی قاضی طباطبایی بود. وی در ۲۸ سالگی گواهی اجتهاد دریافت کرد.

ویژگی ها

حسنعلی نجابت شیرازی، پس از آنکه در دوران اقامت در حوزه علمیه نجف، شهریه‌اش به دلیل حضور در درس سید علی قاضی طباطبایی قطع شد، دیگر هیچ‌گاه از سهم امام استفاده نکرد. بنابر نقل برخی شاگردان، هزینه زندگی او با خواندن نمازهای استیجاری تامین می‌شده است. حسنعلی نجابت، پس از درگذشت آیت الله بروجردی در سال ۱۳۴۰ شمسی، به ترویج مرجعیت امام خمینی پرداخت و به همراه سید عبدالحسین دستغیب، از چهره‌های فعال در مبارزات انقلابی از سال ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۷ بوده و به گفته سید علی‌اصغر دستغیب، خانه نجابت، محل توزیع اعلامیه‌های امام خمینی در جریان انقلاب اسلامی بوده است.

آقای نجابت از مبرزترین شاگردان مرحوم قاضی بوده است، چنانچه آیت الله قاضی در مورد ایشان فرموده بودند: «شیخ حسنعلی، نجابت اهل حرم است.» همچنین هنگامی که از آقای قاضی سوال شد مگر ممکن است آدم از اهل بیت (ع) بشود؟ آقای قاضی فرمودند: چرا نشود؟ مگر سلمان نشده بود؟ یا ایشان در جایی دیگری فرموده بودند: شیخ حسنعلی با تمام وجودش به نزد ما می آید.

به نقل از استاد احمدی آمده است: روزی به همراه چند تن از دوستان به قصد شرفیابی خدمت استاد نجابت عازم شیراز شدیم. بعد از رسیدن خدمت استاد و ساکن شدنمان در آنجا، پیش خود قرار گذاشتیم که خدمت آقای ذوالنور که از همان آقایان اهل دل بود برسیم و بنا داشتیم که در مورد ملاقاتمان سخنی به استاد نگوییم. با همین قصد، خدمت آقای ذوالنور رسیدیم و چند ساعتی خدمت ایشان بودیم، تا اینکه لحظات خداحافظی فرا رسید.

ایشان با کنایه به ما فهماند که دیگر همدیگر را ملاقات نخواهیم کرد و در پایان فرمود: وعده ما در کوچه پس کوچه های بهشت! بعد از دیدار، دیگر موفق به زیارت آقای ذوالنور نشدیم و هر بار که قصد تشرف خدمتشان را داشتیم مانعی پیش می‌آمد و نمی‌توانستیم زیارتشان کنیم تا اینکه دار فانی را وداع گفتند و گفته ایشان به حقیقت پیوست. بعد از اینکه از خدمت آقای ذوالنور مرخص شدیم، وقتی خدمت استاد رسیدیم، ایشان با تبسمی فرمود: خوب، آقای ذوالنور را هم که ملاقات کردید!

به نقل ازشیخ عبدالقائم شوشتری آمده است: روزی مرحوم آیت الله نجابت شیرازی با یک خودروی سواری با اصحاب خاص خودشان حرکت می‌کنند که به اصفهان بروند. در بین راه سوخت ماشین تمام می‌شود و بین راه می‌مانند. تمام مسافرین زبان به سرزنش راننده باز می‌کنند و از این واقعه ناراحت می‌شوند. مرحوم نجابت به افراد می‌گوید: «ناراحت نباشید، الان می‌گوییم برود!» بعضی از شاگردان که مبتدی بودند تعجب می‌کنند که چگونه ماشین بدون سوخت حرکت می‌کند؟ ایشان می‌فرمایند: «بنشینید تا حرکت کند!» سپس به ماشین می‌فرماید: «برو!» ماشین بدون سوخت تا مقصد حرکت می‌کند و همه از این کار ایشان هیجان زده می‌شوند.

به نقل از آقای احمدی آمده است: از جمله کرامات آیت الله نجابت که از طریق بسیاری از شاگردان ایشان نقل شده است، این است که جناب استاد، سادات را به طور کامل تشخیص می‌داد. البته در این تشخیص کاری به ظاهر افراد اعم از این که شال و دستاری سبز داشته باشند یا عمامه سیاه داشته باشند و غیره نداشت و می‌فرمود: «از سادات، نوری به طرف آسمان ساطع می‌شود.»

مرحوم حاج آقا گل آرايش درباره روش تربيتی حضرت آيت‌ الله نجابت می‌فرمود: روش تربيتی حضرت آقا مانند معلم‌های عادی نبود. ما هر شب كه خدمت ايشان می‌رسيديم، از طرز برخورد ايشان فورا می‌فهميديم كه رفتار، گفتار، منش و روش ما درست بوده يا غلط؟ سرّاً به انسان می‌فهماندند كه ما در چه وضعی هستیم. يادم هست كه روزی در كارگاه، وضع و حال عجيبی داشتم و حالی به من دست داده بود كه از كثرت محبت اوليای خدا و خدای تعالی دلم می‌خواست خودم را فدا كنم. وقتی شب خدمت ايشان رسيدم، بلافاصله فرمودند: مرحبا، مرحبا، مرحبا… امروز ساعت ۳ بعد از ظهر چه كار می‌كردی؟! همين حال را حفظ كن، راه بسيار درستی است.

يكی از مريدان و دوستان ديرينه مرحوم آيت‌ الله نجابت می‌گويد: روزی با شوق و ذوق به منزل آقای نجابت رفتم. ايشان به تنهايی در اتاق بودند و در خانه هم بسته بود. متحير ماندم كه در بزنم يا نزنم؛ بدون اينكه چيزی بگويم همان‌جا ايستادم. پس از چند لحظه بدون اينكه كسی آمدن مرا به ايشان خبر دهد، از درون اتاق، با صدای بلند مرا صدا زدند و فرمودند: حاج خليل آقا! خيلی خوش آمدی و خوب كردی كه آمدی! در اين وقت درب اتاق را باز كرده و مرا دعوت كردند.

نقل است: یک روز حسنعلی نجابت را به حیات خلوتی بردند. ایشان فرمودند: اینجا چه خبر است؟ از در و دیوار اینجا نور می‌بارد، گویی مسجد است. بعدا متوجه شدیم که در آنجا پیرزنی سال‌ها مشغول عبادت است.

فردی می‌گفت: در مجلسی، رفقا همه سرمست بودند و من داشتم به حال خود تأسف می‌خوردم که چرا رفقا چنین حالاتی دارند که آیت الله نجابت سر در گوش من گذاردند و فرمودند: چیزی نیست، حال تو از حال همه بهتر است.

یکی از دوستان می‌گفت: پس از نماز، یکی از آقایان، دعای «اللهم انت السلام و منک السلام» را می‌خواند و همه آرام آرام تکرار می‌کردند. مرحوم آیت الله نجابت فرمودند: اینها نمی‌دانند که تک تک ائمه (ع) جواب سلام همه آن‌ها را دادند و من جواب آن‌ها را می‌شنیدم.

از منظر فرهیختگان

سید علی قاضی می‌گوید: ایشان، سلمان زمان ما هستند!

سید عبدالکریم کشمیری می‌گوید: اگر می‌توانستم (از نظر جسمی) به آیت الله نجابت خدمت می‌کردم.

آیت الله انصاری همدانی می‌گوید: ظرف استعداد شیخ حسنعلی بسیار فراتر از دیگران است؛ او چون دریایی است که هر چه در او بریزی پُر نمی‌شود. شیخ حسنعلی اگر بخواهد، می‌تواند عالَمی را از نور خویش روشن کند. همچنین آیت‌ الله انصاری به همه رفقای خویش گفته بودند: «لازم نیست به همدان بیایید؛ در همان شیراز، همه چیز را نزد حاج شیخ حسنعلی نجابت می‌توانید بیابید‌.»

عروج ملکوتی

حسنعلی نجابت در تاریخ ۱۰ بهمن ۱۳۶۸ شمسی، هم‌زمان با شب شهادت امام علی النقی (ع)، درگذشت و در کنار مزار سید عبدالحسین دستغیب در نزدیکی حرم شاهچراغ دفن شد.